Analiza środowiska


Na niniejszej mapie przedstawione są liczebności wróbli i mazurków na tle kategorii użytkowania terenu. Dane, które posłużyły do zobrazowania rodzaju środowiska pozyskane zostały z bazy Open Street Map. Przeanalizowano rodzaje zagospodarowania terenu w sąsiedztwie zgłoszonych obserwacji i dla nich też sporządzone zostały wykresy porównawcze.


  • Typy powierzchni objętych obserwacją w 2018 roku



Powierzchnie zarezerwowane do liczeń w tegorocznej edycji miały łączną powierzchnię 16 km2. Objęły głównie tereny mieszkalne, okolice budynków oraz parki, przez co były one nadreprezentowane. Z kolei niedoreprezentowane są tereny mniej zurbanizowane, jak lasy i wody, a także tereny przemysłowe. Ciekawe byłoby sprawdzenie jak radzą sobie wróble w przestrzeniach między centrami handlowymi, gdzie także są spotykane, a także jak radzą sobie mazuri na terenie ogródków działkowych. Wniosek: W kolejnych edycjach liczeń pierwszeństwo rezerwacji powinny mieć powierzchnie reprezentujące bardziej typowy rozkład użytkowania terenu. Ponadto w celu zapewnienia ciągłości monitoringu pierwszeństwo rezerwacji będą miały także powierzchnie objęte liczeniem w 2018 roku.


  • Typ środowiska i infrastruktura zaobserwowane przez opiekunów obszarów i pozostałe osoby


Obie grupy działały w trochę różniących się typem środowiskach. Obserwacje pozostałych osób pochodzą z mocniej zurbanizowanych środowisk – mniej było tam zgłoszeń z okolic domków jednorodzinnych czy ogródków. Z kolei niedoreprezentowane są tereny mniej zurbanizowane jak lasy i wody, a także tereny przemysłowe.


  • Typ zabudowań w lokalizacjach wróbli i mazurków


Wróble obserwowano głównie w otoczeniu budynków - dużo częściej, niż wskazywałby na to udział terenów zamieszkałych w objętych obserwacją powierzchniach. Były to głównie bloki, przewagą niskich (do 4 pięter), co może wskazywać, że wróble z pewnych względów wolą tego typu zabudowę. Może decydować np. większe nasłonecznienie czy też łatwiejszy dostęp do miejsc gniazdowania.


Mazurki w porównaniu z wróblami częściej lokalizowane były w środowiskach o mniej zurbanizowanym charakterze, takich jak domki jednorodzinne czy tereny niezabudowane. Duża ich część spotykana była też przy niskich blokach, czyli w środowisku typowym dla wróbli. Kluczowe w celu lepszego rozeznania były by informacje o wieku budynków, stanie elewacji i otworów wentylacyjnych. Obserwacje z tegorocznego liczenia pokazują wyraźnie, że bardziej liczne skupiska i większe zagęszczenie wróbli i mazurków na km 2 ma miejsce na terenie starych warszawskich osiedli - takich jak osiedle Nowa Praga 2 na Pradze Północ. Porównania zabudowy dzielnicy Ursynów - z lat 70 z zabudową z lat 2000 i późniejszych także pokazują przewagę zabudowy starszej nad nowszą.


*Podstawą procentowania wykresu są lokalizacje w których zaobserwowano ptaki


  • Typ zieleni/ terenu w lokalizacjach wróbli i mazurków



Zakrzewienia są bez wątpienia elementem sprzyjającym występowaniu wróbli. zdecydowanej większości lokalizacji gdzie ptaki były obserwowane. Mazurki też korzystają z zakrzewień natomiast częściej niż wróble osiedlają się w ogródkach czy na terenach parkowych.

Wnioski: W kolejnych edycjach będziemy kontynuować przekaz promujący dzikie, nieprzycinane krzewy jako składnik zieleńców miejskich. Subiektywne obserwacje pokazują, że problemem nie jest tylko wiek zabudowy, ale zieleń, którą sadzi się dookoła. Nowsze osiedla, z urządzoną i objęta reżimem strzyżenia zielenią tuj i innych iglaków oraz obcych dla tej szerokości geograficznej bukszpanów wydają się nie podobać wróblom i mazurkom tak samo jak bzy i forsycje. Także ilości pestycydów używane na nowszych osiedlach nie pozostają bez wpływu na sukces lęgowy.


  • Średnia liczba wróbli i mazurków w lokalizacjach z różnymi typami zieleni/ terenu




Krzewy sprzyjają gromadzeniu się większych stad wróbli. Obecność krzewów czy ogródka podnosi również liczbę mazurków.


Dziwna jest natomiast wysoka średnio liczba wróbli przy terenach komunikacyjnych. Wydaje się, że ten typ środowiska nie był dobrze rozumiany. Na zdjęciach z tych obserwacji znajdowały się zarówno ścieżki piesze jak i jezdnia. Jako tereny komunikacyjne nie powinniśmy oznaczać dróg lokalnych i zbiorczych (pomiędzy domkami jednorodzinnymi, czy blokowiskami), ale jedynie pasy dróg, torowisk i terenów im towarzyszących wyznaczających główne trasy komunikacyjne miasta. Wnioski: W kolejnych edycjach będziemy starali się zachęcić większą ilość opiekunów oraz przekażemy instrukcję oznaczania typów środowiska.



*Przy liczeniu średnich uwzględniono jedynie lokalizacje, w których zgłoszono minimum jednego wróbla/mazurka


  • Jak rozkłada się populacja wróbla i mazurka w lokalizacjach z krzewami i bez krzewów


Aż 80% wróbli obserwowana była w lokalizacjach z krzewami. W przypadku mazurków ten odsetek był tylko trochę niższy.



Podsumowanie


Wróble obserwowano głównie w otoczeniu budynków - dużo częściej niż wskazywałyby na to udział terenów zamieszkałych w objętych obserwacją powierzchniach. Niewątpliwie największy wpływ ma dostęp do miejsc gniazdowania. Budki lęgowe, otwory w elewacji budynku niewątpliwie sprzyjają obecności tych ptaków. Dzikie, nieokiełzane podwórka, niskie płożące krzewy, nie dostępne dla kotów także sprzyjają występowaniu wróbli – aż 71% obserwacji wróbla zrobiono przy krzewach. Nie przesadnie strzyżone krzewy liściaste widać także na większości zdjęć przesłanych przez obserwatorów: Zdjęcia.



Wnioski dotyczące charakteru środowiska:


  • W kolejnych latach rozszerzymy ilość zarezerwowanych powierzchni przede wszystkim o te, które reprezentują zróżnicowane typy środowiska.
  • W kolejnych edycjach będziemy starali się zachęcić większą ilość opiekunów oraz przekażemy instrukcję oznaczania typów środowiska, tak aby pozyskane dane były bardziej reprezentatywne
  • Wróbliczenie w Warszawie 2018 roku miało charakter pilotażowy. W kolejnych edycjach będziemy zbierać dane z większego obszaru. Sposób wybierania powierzchni reprezentacyjnych będzie jeszcze przemyślany, natomiast już w tej chwili było wiele głosów sugerujących, że liczenie trzeba rozszerzyć na cały kraj.
  • Konieczna jest większa promocja "ptasiarstwa" (czyli nie naukowej odmiany ornitologii), jako metody nauki empatii wśród społeczeństwa. Warto podkreślać jak przekłada się krajobraz naszego miejsca zamieszkania na obecność ptaków
  • Potrzebne jest zwiększenie wiedzy o zagrożeniu, jakie stanowią koty wypuszczane na osiedla zwłaszcza w trakcie sezonu lęgowego ptaków
  • Preferencje środowiskowe ptaków: Wróble wybierają tereny zabudowane, których nieodłącznym elementem jest zieleń krzewiasta
  • Szczególnie odpowiada wróblom i mazurkom rejon budynków kilkupiętrowych
  • Czynnikiem sprzyjającym obecności i liczebności wróbla są dzikie, niestrzyżone krzewy. Jeśli chcemy cieszyć się w mieście sąsiedztwem ptaków, musimy walczyć o powszechne docenianie dzikości, wstrzymywania się od koszenia, tworzenia bioróżnorodnych łąk kwietnych, siedlisk bogatych w pokarm



Hipotezy:

·

  • Nowe budownictwo nie sprzyja wróblom. Charakteryzują się innym typem przestrzeni, większym wskaźnikiem zabudowania przestrzeni. Projektowana na tych osiedlach zieleń nie jest w ogóle atrakcyjna dla wróbli i mało atrakcyjna dla mazurków. Być może wiąże się to z większą częstotliwością stosowania pestycydów.

Propozycje na przyszłość:


  • Zebranie informacji na temat ewentualnych zagrożeń (obecność na danym obszarze drapieżników gł. kotów czy ptaków krukowatych)
  • Zebranie informacji na temat dostępu do miejsc gniazdowania (np. czy otwory wentylacyjne są dostępne dla ptaków)
  • Promowanie "mikrowypraw". Na pewno każdy z nas ma w swojej okolicy zakamarki i podwórka, w których nigdy nie był, a jest tam coś wartego odkrycia!



Organizatorzy:


OTOP



Psubraty



Wróbliczenie - Analiza użytkowania terenu

Dane punktu